Hij dacht van wel, maar zij wilde ècht niet

Blootfoto’s die mannen in het verre verleden van hun geliefde schoten, zijn op veilingen niet voor het binnenharken. Terwijl je er toch vanuit mag gaan dat iedere vent met een camera zijn geluk in dat huis-, tuin- en keukengenre wel een of meer keer zal hebben beproefd, moet je diep in het (online-)aanbod van verfomfaaide en vergeelde familiekiekjes graven om er van tijd tot tijd een bijzondere vondst in te kunnen doen.

Foto’s van allang overleden of intussen hoogbejaarde ‘housewives’ en ‘girls-next-door’ die in een meer of minder professionele studiosetting een gooi naar het grote geld deden door zich als pin-up te laten portretteren, zijn nog in overvloed voorhanden, net als kunstzinnig bedoeld naakt van de betere amateurs. Maar naar bloot dat door de geschiedenis heen louter en alleen voor privé-doeleinden – lees: voor slechts twee paar ogen – werd geschoten, moet je als verzamelaar veel intensiever zoeken.

“Hij dacht van wel, maar zij wilde ècht niet” verder lezen

Schitterende foto van de poes

Veelbeproefde methode in de straatfotografie: doen alsof je van plan bent om iets héél anders in beeld te brengen, terwijl je snel en in het geniep dan toch de foto schiet van de persoon of personen die dat zeer waarschijnlijk of overduidelijk niet op prijs stellen.

Hand maar weer in eigen boezem, want ook ik heb wel een een aantal van dergelijke candidfoto’s op mijn geweten, waarbij ik er steeds genadig van af kwam. Meer dan een paar boze blikken van mensen die me heus wel doorhadden, is me tot dusver niet ten deel gevallen.

“Schitterende foto van de poes” verder lezen

Geen porno of doorsnee bloot maar kunst

Vrij Nederland publiceerde onlangs een artikel van Kees Driessen, waarin deze een gapend gat constateert tussen de ‘pornoficatie’ van de samenleving enerzijds en de ‘verpreutsing’ anderzijds. Terwijl we via internet gemakkelijker dan ooit toegang hebben (en daar massaal gebruik van maken) tot alles wat er op het gebied van seks en erotiek aan beeld wordt geproduceerd, is het taboe op bloot omgekeerd evenredig aangescherpt.

Alleen al het verwijderen van een reeks kunstzinnig bedoelde naaktportretten uit openbare ruimten maakte de afgelopen jaren wel duidelijk dat de panelen in dit opzicht flink zijn verschoven. Sterker nog: in voornoemde gevallen is er zelfs geen sprake meer  van panelen die schuiven – ze zijn helemaal uit ieders zicht wég.

“Geen porno of doorsnee bloot maar kunst” verder lezen

Beetje in de spiegel mogen meekijken

Als een verloofde of echtgenote zich niet zo gemakkelijk voor een foto uit de kleren liet praten, was dit een regelmatig beproefde tactiek: doe haar een sexy nachthemd of sjieke lingerie cadeau en vat dan meteen de koe ook bij de horens. Of ze er niet meteen even in zou willen poseren…?

Ik heb intussen al een bescheiden waaiertje aan portretten die, direct na het uitpakken van zo’n geschenk, bij de kerstboom werden gemaakt. Maar ook buiten de christelijke feestdagen om konden mannen op deze manier nog wel eens ‘de slingers ophangen’.

Een soortgelijk moment diende zich voor hen bijvoorbeeld ook aan wanneer er een deftig avondje-uit op stapel stond en zij druk was om zich voor die gelegenheid mooi te maken. Scènes van vrouwen die, liefst pas halverwege, druk zijn met het maken van hun toilet zijn door de jaren heen een geliefd thema van huis-, tuin- en keukenfotografen.  Naar de op gepaste afstand vastgelegde bewondering in zo’n portret kan ik langer kijken dan naar een rechttoe-rechtaan blootfoto.

“Beetje in de spiegel mogen meekijken” verder lezen

Onder de blootlopers

Blootfoto’s van nudisten en naturisten zijn ook een apart stukje waard. Anders dan je zou denken, laten die foto’s in negen van de tien gevallen helemaal niet zien dat ongekleed gaan  een heel alledaagse en dus vanzelfsprekende ‘staat van zijn’ is voor de mensen die erop staan afgebeeld.

Op de archetypisch naturistische foto wordt gegymnastiekt, eindeloos met een strandbal gespeeld, speergeworpen, extatisch gedanst of iets gedaan van overeenkomstige strekking. Zo maar een beetje blootlopen is er niet bij. Doorgaans zijn die foto’s ook niet spontaan gemaakt, maar door de fotograaf geënsceneerd.

Vrijwel altijd krijgen ze daarmee ze iets verhevens, en kijk je dus naar naakt in plaats van bloot. Portretjes campinggasten die zonder kleren aan op hun gemak een handwasje doen of druk zijn met het in de grond hameren van een tentharing behoren niet tot die beeldtaal. 

“Onder de blootlopers” verder lezen

De junglefoto

Mannen die zich in vroeger tijden in huis, tuin, bed, bad, strand & keuken door hun vrouw bloot lieten fotograferen, deden dat negen van de tien keer door allemaal dezelfde pose aan te nemen. Die van de krachtpatser/atleet/krijger. Maar af en toe ook kreeg mevrouw die laatste rol toebedeeld en poseerde ze voor zijn camera zèlf als Tarzan, of zoals hierboven op de foto: als woeste inboorlinge.

Het is de amateurvariant op wat met name door de iconische pin-up Betty Page in de jaren vijftig en zestig tot een bescheiden subgenre in de erotische fotografie werd opgetild. Betty spoelde daarin regelmatig in een pantervel aan op onbewoonde eilanden. Of ze leefde in de jungle met luipaarden en andere wilde dieren. En op haar allergevaarlijkst keerde ze zich op zulke foto’s ook nog naar de blootfotograaf toe met door haarzelf uitgestoken klauwen.

“De junglefoto” verder lezen

De paringsdans van de mens: striptease

Een striptease is de parel in de kroon van de blootfotograaf, zou je veronderstellen. Actief worden uitgedaagd door je echtgenote of verloofde en dan tegelijkertijd ook nog lekker bezig kunnen zijn met je fotohobby: ja, hoeveel leuker kan ze het verder nog voor je maken?

Ik wist dus niet beter of ik moest op veilingen heel wat foto’s in deze categorie kunnen opduikelen. Maar bij nader inzien lijkt er in doorsnee huishoudens door de geschiedenis heen verhoudingsgewijs maar weinig geteased – en nóg minder in stripverband. Of meteen nadat hij ermee uit zijn doka kwam, zijn veel van die foto’s mogelijk al ter plekke door haar verscheurd.

“De paringsdans van de mens: striptease” verder lezen

De groene blootfoto

Bloemen en planten hebben in de geschiedenis van de blootfotografie hun nut nogal eens bewezen.  In de huiskamers van onze voorouders is heel wat afgesleept en geschoven met vazen en potten. De nadrukkelijke aanwezigheid daarvan op blootfoto’s schrijf ik vrijwel exclusief toe aan de vrouwen die voor al die portretjes poseerden.

Wie zichzelf niet als ondubbelzinnig lustobject van een echtgenoot wenste te laten vereeuwigen, eiste bloemen of planten op de ‘set’. Was het niet omwille van het verzachtende effect dat een fleurig boeket, een corsage of een kamerplant op een blootfoto kon sorteren, dan wel omdat al die extra weelderigheid prima van pas kwam als camouflagemateriaal.

“De groene blootfoto” verder lezen

De onbegrijpelijkste foto tot nu toe

Een van mijn goede voornemens op deze site is om over blootfotografie te kunnen schrijven zoals Hans Dorrestijn dat in zijn boeken doet over vogels. Hij hoeft bij wijze van spreken maar een kraai te spotten of in zijn hoofd begint ook meteen van alles te fladderen en te klapwieken.

Een minder indirecte inspiratiebron voor dit project is Johan de Vos, een verzamelaar en gewezen kunstacademie-directeur uit Vlaanderen die ik halverwege de jaren negentig voor de Volkskrant vroeg om aan de hand van ingezonden lezersbijdragen een wekelijkse rubriek over amateurfoto’s te verzorgen (De allermooiste foto van de wereld).

Johan had kort daarvoor mijn vroegste interesse voor het genre van de blootfotografie  gewekt met een verhaal in zijn boek Nogal onfatsoenlijk maar zeker verleidelijk, waarin hij zijn gedachten de vrije loop liet bij een op de rommelmarkt gevonden portret van een middelbare vrouw. Zij is gekleed in het uniform van een huisbediende, een sexy pakje waaronder ze overduidelijk bloot is, en komt op de foto besmuikt lachend aanzetten met een dienblaadje met twee drankjes voor de man met de camera en haarzelf.

“De onbegrijpelijkste foto tot nu toe” verder lezen

Bloot in het huishouden (2)

Van het handjevol oude blootfoto’s die ik van mijn eigen vrouw heb, is er eentje waarop ze in haar blauwe, kanten bh midden in de kamer een kledingstuk staat te strijken. Hij lijkt nogal op de mooie zwartwitfoto die bij boven aan dit verhaal staat, zoals ik ergens ook nog een paar snapshots heb waarin ze in een ochtendjas of nachthemd loopt te stofzuigen.

Die laatste lijken dan weer in helemaal niets op de twee foto’s die hierboven staan, want bij ons thuis zijn waarde, omvang en technische mogelijkheden van de beschikbare opname-apparatuur omgekeerd evenredig aan wat ik daar allemaal mee kan en mag als blootfotograaf. Ik heb me in die hoedanigheid met andere woorden dus weleens moeten verlagen tot het maken van stiekem ‘huishoudelijk bloot’.

“Bloot in het huishouden (2)” verder lezen

Bloot in het huishouden (1)

Waar the girl next door door de geschiedenis heen van de erotische fotografie heen tot een icoon van het genre kon uitgroeien, heeft the girl indoors het altijd met veel minder aandacht van beroepsfotografen en fotograferende kunstenaars moeten doen.

Oké, er zijn aardig wat namen van professionals op te noemen die met naaktportretten van hun eigen vrouw beroemd zijn geworden, zoals Harry Callahan, Helmut Newton en Nederlander Wally Elenbaas. Maar mij lijkt het veilig om te stellen dat the girl indoors zich, anders dan dat sexy ‘buurmeisje’, in de 180-jarige geschiedenis van het medium vrijwel altijd heeft moeten verlaten op de fotograferende amateur. Meer precies: op haar eigen vent.

“Bloot in het huishouden (1)” verder lezen

Pak jij je camera alvast, zoek ik mijn masker

Gesteld dat een blootfotograaf helemaal zelf mag beschikken over de mate van blootheid  waarin zijn geliefde voor zijn camera moet verschijnen, dan beschikt hij ruwweg over drie opties. 1) Hij gaat voor helemaal bloot. 2) Zij mag of moet wat aanhouden of er iets speciaals voor aantrekken, zoals netkousen, jarretelles en/of hoge hakken. Of 3) hij geeft de voorkeur aan een heuse verkleedpartij.

“Pak jij je camera alvast, zoek ik mijn masker” verder lezen

Adam und Eva: blootfotografie als cultus (2)

De bouw van de Berlijnse Muur op 13 augustus 1961 mag de Duitsers zelf dan weinig goeds hebben gebracht, als verzamelaar van blootfotografie ben je er met terugwerkende kracht maar wat blij mee. Nu nog kun je in de voormalige DDR erotische foto’s in het huis-, tuin-, bed-, bad-, strand- & keuken-genre kopen zoals je ze nergens anders ter wereld vindt. Zowel in stijl als in aantallen wijken ze volstrekt af van wat er elders op dit gebied wordt aangeboden. Alsof je als bioloog voor het eerst voet zet op een onontdekt eiland en er niet één Dodo aantreft, maar meteen hónderden.

Geen vrouw die een halve eeuw namelijk zo soepel uit de kleren ging als de Oost-Duitse Eva. Niet alleen thuis voor de fotocamera van haar Adam, maar zeker ook zo gemakkelijk in het openbaar. Geen Stasi of communistische regeringsleider die daar moeilijk over deed, integendeel. Bloot recreëren werd van bovenaf aangemoedigd in het boeren- en arbeidersparadijs.

“Adam und Eva: blootfotografie als cultus (2)” verder lezen

Ananas op je hoofd

Er zijn een paar goede redenen te bedenken waarom de amateurfotograaf een blootportret van zijn vrouw opleukt met iets extra’s.

1) Hij doet het om er zijn eigen vindingrijkheid mee te onderstrepen. 2) Hij doet het omdat er van een autonome ‘visie op naakt’ bij hem juist géén sprake is. 3)  Hij doet het om een voorwerp in beeld te brengen dat hem zeker zo lief is als die blote vrouw. 4) Hij doet het om er een erotische fantasie of machtsverhouding mee te verbeelden. Of 5) Hij doet het omdat zijn blootmodel zich nou eenmaal meer op haar gemak voelt met de poes ingeklemd tussen haar borsten, dan wel met een ananas op haar hoofd.

“Ananas op je hoofd” verder lezen

Aaibaar voyeurisme

Alle mannen zijn hetzelfde. Dat zijn ze ook al heel erg lang. De bewijzen ervoor dienen zich vanzelf aan voor wie het spoor terug volgt naar de begindagen van de fotografie.

Na de beitel, het houtskool en de schilderskwast beschikte de vrouwenliefhebber vanaf 1837-1838 over een nieuw instrument waarmee hij haar schoonheid kon verbeelden. En anders dan bij al die eerdere gereedschappen het geval was, hoefde de kersverse amateurfotograaf niet per se over enig kunstzinnig talent te beschikken om toch zijn eigen Mona Lisa, zijn Olympia of Venus van Milo te kunnen creëren. Er was letterlijk niet meer dan een vingerknip voor nodig.

“Aaibaar voyeurisme” verder lezen

Adam und Eva: blootfotografie als cultus (1)

Geen enthousiaster volk dan de Duitsers als het op bloot aankomt. Zuid-Europeanen, Fransen en latino’s mogen dan de naam hebben, het zijn onze oosterburen die er in de Heimat het meeste werk van maken. In indirecte zin dan toch tenminste, want er is geen natie ter wereld die zich zo hartstochtelijk heeft ingelaten met het fotograferen en filmen van de ontklede medemens.

Als puber keek ik in de jaren zeventig maar wat graag naar de Duitse tv, omdat ze er met hun Tiroler seksfilms, de reeks Schulmädchen Report en de documentaires van Oswalt Kolle (Das Wunder der Liebe) ver vooruitliepen op wat je elders aan bewegend beeld betreffende de materie kon opsporen (niets dus, als 15-jarige).

“Adam und Eva: blootfotografie als cultus (1)” verder lezen

‘Hendrickje’

Schilders grepen naar de eerste fotocamera’s die op de markt kwamen om de lichaamslijnen en houdingen van naakte vrouwen natuurgetrouw op het linnen te kunnen overbrengen.

In hun kielzog ontdekten startende professionele fotografen halverwege de negentiende eeuw dat dergelijke ‘academische studies’ van eigen hand ook heel goed kunst mochten heten. Spraakmakende doeken uit de klassieke oudheid maar ook van schilderende tijdgenoten dienden daarbij tot voorbeeld.

“‘Hendrickje’” verder lezen

Vrouw in blootpak

Nadat de fotografie eenmaal door Joseph Niépce en Louis Daguerre was uitgevonden, duurde het niet lang of de eerste blote vrouwen poseerden al voor de camera.

Eerst voor gekende schilders als Delacroix, Degas en nieuwe kunstenaars-fotografen, en korte tijd later eveneens voor rijke heren die zich een toestel konden veroorloven.  Beide categorieën gebruikers wierven ervaren schildersmodellen of ‘meisjes van lagere afkomst’ om bloot voor ze te poseren.

Met de introductie van de Kodak No. 2  kregen ook de razendsnel in aanwas toenemende amateurs de kans om zich in dit genre te gaan bewijzen en was het hun verloofde of echtgenote die voor de lens van deze camera kwam te staan.

Over die geschiedenis van hun foto’s zal hier nog wel het een en ander over het voetlicht komen.  Een op zichzelf staand feitje daarin is dat aan de opmars van het fotografische bloot nog een fase voorafging: die van het nepbloot. Ik kom op veilingen van tijd tot tijd een portret als dit tegen: dame in een pseudo-Eva-kostuum.

“Vrouw in blootpak” verder lezen

Happy endings

Heel stom om al in een derde bericht op dit weblog over happy endings in de blootfotografie te beginnen. Maar voor een zo groot mogelijk lezerspubliek doe je natuurlijk álles. En wat is dan mooier om hier meteen maar aan te kunnen tonen dat het heus niet alleen maar zeuren, soebatten, klunzen, ‘je artistiek opstellen’ en mislukken geblazen is als je met een weifelende geliefde in de slag moet voor een blootfoto van d’r.

“Happy endings” verder lezen

Een beetje blote, ongewone man

Er zijn meerdere redenen waarom er in deze kleine geschiedenis van de blootfotografie nauwelijks of geen portretten van mannen zijn opgenomen.  Ze zullen hier alle nog wel een keer aan bod komen, maar om kritische opmerkingen hierover alvast voor te zijn: blootfoto’s van het sterke geslacht zijn sáái, en wel omdat ze 9.9 van de 10 keer ook niets anders communiceren dan dat we er een representant van dit sterke geslacht op zien.

Mannen in een atletische pose. Mannen als bodybuilder. Mannen afgebeeld als vrij worstelaar. Op veilingsites word je ook in overdrachtelijke zin doodgeslagen met het type, zelfs al blijft het masculiene bloot in het online-aanbod verhoudingsgewijs vér achter bij dat van het vrouwelijke naakt.

“Een beetje blote, ongewone man” verder lezen

Over deze verzameling foto’s en teksten

Vrijwel iedere man die is gezegend met een vrouw of vriendin èn in het bezit is van een camera zal ten minste één keer in zijn leven hebben gedacht dat 1 + 1 in dit geval 3 is. Waarom met dat toestel niet óók een keer een sexy, erotisch, of misschien zelfs wel geil portret van haar gemaakt?

Is het niet uit bewondering, liefde of nog lang niet uitgedoofde lust dan toch wel als blijk van zijn artistieke talent als amateurfotograaf.

“Over deze verzameling foto’s en teksten” verder lezen